Muangalie aliye chini yako na usimuangalie aliye juu

Hadithi ya Mtume (ﷺ) kwa Kiarabu:
‏عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ‏- رضي الله عنه ‏- قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏- صلى الله عليه وسلم ‏-
{ انْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ أَسْفَلَ مِنْكُمْ، وَلَا تَنْظُرُوا إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكُمْ، فَهُوَ أَجْدَرُ أَنْ لَا تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ }
(Muttafaqun 'Alayh - Imepokelewa na Bukhari na Muslim)

Tafsiri ya Kiswahili:
Kutoka kwa Abu Hurairah (RAA) amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (ﷺ) amesema:
“Waangalieni wale walio chini yenu (kimali), wala msiwaangalie wale walio juu yenu, kwani kufanya hivyo ni njia bora zaidi ya kutodharau neema za Mwenyezi Mungu alizowapa.”

Mawaidha:

Katika hadithi hii Mtume (ﷺ) anatufundisha msingi muhimu wa kisaikolojia na kiroho wa namna ya kuishi kwa kuridhika. Maisha ya mwanadamu yamejaa matamanio, na mara nyingi hutokea mtu kuangalia walio juu yake kwa mali, hadhi, au uzuri wa maisha. Hili likiachwa bila mipaka, husababisha moyo wa kijicho, chuki, na kutoridhika.

Uislamu unatufundisha kuwa furaha haiji kwa kumiliki zaidi bali kwa kuridhika na kile ulichonacho. Mtume (ﷺ) anatuagiza tutazame wale walio na hali duni kuliko sisi—wale wanaopambana na umaskini, magonjwa, au hali ngumu za maisha—ili tuthamini yale tuliyopewa na Mola wetu. Tukifanya hivyo, mioyo yetu itajaa shukrani badala ya malalamiko.

Ni jambo la kushangaza kuona watu wana neema nyingi, lakini bado hawaridhiki, kwa sababu hujitazama kwa kulinganisha na matajiri zaidi au watu wenye mafanikio makubwa. Hali hii hupelekea dharau kwa kile walichopewa na Allah, na hatimaye moyo kuwa mgumu, usioridhika wala kushukuru.

Hadithi hii pia inatufundisha nidhamu ya kijamii. Inapotokea kila mtu anajilinganisha na wale walio chini yake, basi jamii hujawa na huruma, moyo wa kusaidia, na mshikamano. Lakini iwapo kila mtu ataangalia aliye juu yake tu, basi husababisha ubinafsi, mashindano yasiyo na tija, na kuharibika kwa maadili.

Katika maisha yetu ya kila siku, tunapokosa kitu tusitamani kupita kiasi hadi kufikia kukasirika au kuvunjika moyo. Badala yake, tukumbuke kuwa kuna wengine hawana hata kile kidogo tulichonacho. Tukiridhika na neema zetu, basi tutapumzika rohoni, tutakuwa na nidhamu ya matumizi, na tutamshukuru Mwenyezi Mungu zaidi.