Kotlin Somo la 30: Data Classes

Utangulizi

Katika programu nyingi tunahitaji kuhifadhi data (mfano: jina la mwanafunzi, idadi ya bidhaa, n.k.).
Kotlin inatoa data class ambayo ni class maalum kwa lengo la kushughulikia data na hutupunguzia kuandika code nyingi (boilerplate code).

Badala ya kuandika equals(), hashCode(), toString() au copy() kwa mikono, Kotlin hufanya yote hayo moja kwa moja tunapotumia data class.

? 1. Sifa Kuu za Data Classes

Ili class iwe data class, lazima:

1. Itangazwe kwa kutumia neno kuu data.

2. Iwe na angalau property moja katika constructor kuu (primary constructor).

3. Property kuu ziwe val au var.

Mfano:

data class Mwanafunzi(val jina: String, val umri: Int)

? 2. Faida za Data Classes

Data classes huja na hizi function muhimu automatically:

• toString() ➝ kuonyesha data kwa maandishi.

• equals() ➝ kulinganisha vitu viwili.

• hashCode() ➝ kutumika kwenye structures kama HashMap.

• copy() ➝ kutengeneza object mpya kwa kunakili data.

• componentN() ➝ inaruhusu destructuring declaration.

? 3. Mfano wa Msingi

data class Bidhaa(val jina: String, val bei: Double)

fun main() {
    val b1 = Bidhaa("Kitabu", 12.5)
    val b2 = Bidhaa("Kitabu", 12.5)

    println(b1)  // Bidhaa(jina=Kitabu, bei=12.5)

    println(b1 == b2)  // true (kwa sababu equals imeundwa ki-automatic)

    val b3 = b1.copy(bei = 15.0)
    println(b3)  // Bidhaa(jina=Kitabu, bei=15.0)
}

➡️ Hapa tunaona jinsi toString, equals, na copy zinavyotumika bila sisi kuziandika.

? 4. Destructuring Declaration

Data class hutoa componentN() functions kwa properties zake.

data class Point(val x: Int, val y: Int)

fun main() {
    val p = Point(10, 20)
    val (a, b) = p  // destructuring
    println("x = $a, y = $b")
}

Matokeo:

x = 10, y = 20

? 5. Tofauti na Class ya Kawaida

class Mtu(val jina: String, val umri: Int)

data class MtuData(val jina: String, val umri: Int)

fun main() {
    val c1 = Mtu("Ali", 20)
    val c2 = Mtu("Ali", 20)
    println(c1 == c2)   // false (linganisho la reference)

    val d1 = MtuData("Ali", 20)
    val d2 = MtuData("Ali", 20)
    println(d1 == d2)   // true (linganisho la content)
}

➡️ Class ya kawaida inalinganisha reference tu,
➡️ Data class inalinganisha maudhui ya properties.

? 6. Data Class na copy()

data class Akaunti(val id: Int, var salio: Double)

fun main() {
    val a1 = Akaunti(101, 2000.0)
    val a2 = a1.copy(salio = 5000.0)
    println(a1) // Akaunti(id=101, salio=2000.0)
    println(a2) // Akaunti(id=101, salio=5000.0)
}

➡️ copy() huruhusu kubadilisha property moja tu bila kuandika upya object nzima.

? 7. Vikwazo vya Data Classes

• Haziwezi kuwa abstract, open, sealed, au inner.

• Properties kuu lazima ziwe kwenye primary constructor.

• Ikiwa data class ina function zako za equals, hashCode, au toString, zile za auto-generated hazitatumika.

✅ 8. Faida Kuu kwa Developer

• Kuokoa muda (hakuna boilerplate code nyingi).

• Kulinganisha data kwa urahisi.

• Kutengeneza object mpya kirahisi kupitia copy().

• Kusoma code inakuwa rahisi na safi.

? Hitimisho

Data classes ni njia rahisi na yenye nguvu ya kushughulikia data katika Kotlin. Zinaondoa kero ya kuandika equals, hashCode, toString, na copy. Hivyo ni bora sana katika mifumo ya modeling data, kama vile mifumo ya database, API responses, au data transfer objects (DTOs).