Tajwid somo la 3: aina za viraa katika usomaji wa Quran

Qira’at Katika Usomaji wa Qur’an

Qira’at au usomaji, au mbinu za usomaji, zimepewa majina kulingana na majina ya maulamaa  wasomaji wa Qur’an kwa mujibu wa usomaji huo. Kila qira’a inapata mamlaka yake kutoka kwa kiongozi maarufu wa usomaji katika karne ya pili au ya tatu hijri ambaye naye aliipokea riwaya yake kupitiaisnad ya wapokezi hadi kwa Maswahaba wa Mtume.

Qira’at Mutawatir na Mashhur

Viraa vimegawanyika katika makundi makuu mawili. Kwaida tunafahamu kuwa kuna viraa 7, hata hivyo vipo vingine 3 ambavyo sio maarufu. Zingatia usijechanganya kati ya viraa na herufi saba.

1. Mutawatir: Uwasilishaji ambao una isnad thabiti liyosambaa sana (imepokelewa na watu wengi) kiasi cha kuondoa uwezekano wa makosa yoyote na ambayo ina makubaliano.

2. Mashhur: Hizi ni chache kidogo katika uwasilishaji, lakini bado zimeenea kiasi cha kuondoa makosa kwa kiasi kikubwa.

Kuna qira’at 7 za mutawatir na 3 za mashhur:

Qira’at za Mutawatir:

1. Nafi' (d. 169/785)

2. Ibn Kathir (d. 120/737)

3. Abu 'Amr ibn al-'Ala' (d. 154/762)

4. Ibn 'Amir (d. 154/762)

5. 'Asim (d. 127/744)

6. Hamza (d. 156/772)

7. al-Kisa'i (d. 189/904)

Qira’at za Mashhur:

1. Abu Ja'far (d. 130/747)

2. Ya'qub (d. 205/820)

3. Khalaf (d. 229/843)

Kuna pia baadhi ya usomaji wa "shadhdh", usomaji adimu ambao kwa kawaida hautambuliki.

Usomaji na Tofauti za Kieneo

Zamani, wasomi sahihi walijifunza qira’at zote 7 au hata 10. Wakati mwingine wangeweza kutumia qira’a moja siku moja na nyingine siku inayofuata. Baadhi ya watu walikuwa na nakala zenye tofauti zilizowekwa ndani yake. Kulikuwa na kijakazi aitwaye Tawaddud wakati wa Harun ar-Rashid ambaye alijua usomaji wote kumi kwa moyo.

Hata hivyo, usomaji huu uligawanyika kulingana na maeneo. Kwa mfano, mwaka 200 AH, Basra ilikuwa inasoma qira’a ya Abu 'Amr na Ya'qub, Kufa ilikuwa inatumia Hamza na 'Asim, Syria ilikuwa inatumia Ibn 'Amir, Makka ilikuwa na Ibn Kathir, na Madina ilikuwa inatumia Nafi'. Misri, ambayo ilikuwa nyumbani kwa Warsh, ilitumia Warsh kwa kiasi kikubwa hadi kuwasili kwa Waturuki. Kisha Hafs ikawa maarufu kwani ilikuwa ndio tofauti iliyotumiwa na Waturuki. Hafs, kwa njia, ni qira’a ya 'Asim, inayotumiwa Kufa. Riwaya ya Warsh ya qira’a ya Nafi’.

Leo, usomaji unaotumiwa sana ni qira’a ya 'Asim katika riwaya ya Hafs, na qira’a ya Nafi’ katika riwaya ya Warsh. Pia inatumika Afrika ni qira’a ya Abu 'Amir katika riwaya ya ad-Duri.

Aina za usomaji wa qurani:

Wataalamu wa elimu ya tajweed wamegawa aina za usomaji katika makundi makuu yafuatayo;-

1.At-Tahqiyq huu ni usomaji wa taratibu kwa kuzingatia hukumu za tajwid na kuzingatia maana. Msomaji atasimama panapotakiwa na atapumzika panapotakiwa. Kila herufi itapewa haki yake kulingana na inavyotamkwa.

2.Al-Hadr huu ni usomaji wa haraka kwa kuzingatia hukumu za tajwid. Hapa msomaji atazingatia hukumu zote na anatakiwa awe makini katika kufanya ghunnah. Hapa msomaji anaweza kuvuta kwa kiwango cha chini mada. Yaani kama mada ina haraka 2 mpaka sita anaweza kuishia kwenye mbili.

3.At-Tadwiyr hapa msomaji atasoma qurani kati ya usomaji wa aina mbili tulizozitaja hapo juu. Na huu ndio uso wa kawaida na wengi wa watu watu wanautumia.

Mwisho:

Katika somo linalofuata tutajifunza kuhusu umuhimu wa kusoma tajwid