Jinsi ya kutoa huduma ya kwanz akwa liyeshambuliwa na pumu
Hii ni huduma ya kwanza kwa aliyeshambuliwa na pumu katika mazingira ambayo ni mbali na kituo cha afya, na hakuna dawa.
Shambulio la pumu linaweza kuwa la kutisha na la dharura, hasa ikiwa mgonjwa hana dawa ya kutuliza (inhaler) au hospitali ipo mbali. Katika hali ambapo mgonjwa anakabiliwa na shambulio la pumu na hakuna inhaler au huduma za karibu, unaweza kuchukua hatua kadhaa za huduma ya kwanza ili kupunguza dalili na kumsaidia mgonjwa kupumua vizuri mpaka apate matibabu. Hapa kuna hatua muhimu za kuchukua:
1. Mpatie mgonjwa nafasi ya kukaa vizuri (Positioning)
- Mkao bora zaidi kwa mtu aliye na shambulio la pumu ni kukaa wima na kulegeza mabega ili mapafu yaweze kupata nafasi ya kupanuka. Kumuamuru mtu kulala chini sio wazo zuri, kwani kulala kunaweza kuzidisha ugumu wa kupumua.
- Mkao wa mbele kidogo huku mikono ikiwa juu ya magoti au kushikilia kitu kama meza unaweza kumsaidia mgonjwa kupumua vizuri zaidi.
2. Msaidie kubaki mtulivu (Calm the person down)
- Pumu huweza kuzidishwa na hofu au wasiwasi, hivyo ni muhimu kwa mgonjwa kubaki mtulivu. Mshauri mgonjwa aendelee kupumua polepole na kwa utulivu. Unapozungumza naye, jaribu kumfariji kwa kutumia maneno ya kutia moyo kama vile, “Utaweza kupumua vizuri hivi karibuni.”
- Uoga na hofu vinaweza kuharakisha kupumua, hali inayoweza kufanya hali kuwa mbaya zaidi, hivyo kuondoa hali ya wasiwasi ni muhimu sana.
3. Pumzi za polepole na za kina (Controlled breathing)
- Mfundishe mgonjwa mbinu za kupumua polepole, kwa mfano: Pumua ndani taratibu kwa kutumia pua, kisha pumua nje kwa muda mrefu zaidi kupitia midomo iliyo banwa (pursed lips breathing). Hii itasaidia kutoa hewa iliyokwama kwenye mapafu na kuwezesha kuingiza hewa mpya.
- Mshauri afanye pumzi fupi na za kina badala ya kupumua haraka kwa sababu kupumua haraka kunaweza kuzidisha hali ya pumu.
4. Ondoa vitu vinavyoweza kuchochea pumu
- Kama kuna kitu chochote kinachoweza kuchochea shambulio la pumu, kama vile chavua, moshi, harufu kali, au vumbi, hakikisha mgonjwa yupo mbali na vichochezi hivyo. Fungua madirisha ili hewa safi ipate kuingia, lakini hakikisha hakuna vumbi au moshi unaoingia.
5. Tumia mvuke wa maji ya moto (Steam inhalation) (ikiwa salama)
- Ikiwa kuna njia ya kupata mvuke salama, kama vile maji ya moto, unaweza kutumia njia hii kumsaidia mgonjwa. Mvuke unaweza kusaidia kufungua njia za hewa zilizobana. Hakikisha mvuke huo si wa moto kupita kiasi ili kuepuka kuungua.
- Acha mgonjwa ainame karibu na chombo chenye maji ya moto na afunike kichwa chake na kitambaa, ili mvuke usambae vizuri.
6. Jiepushe na mazoezi ya mwili (Avoid physical exertion)
- Usimruhusu mgonjwa kufanya mazoezi yoyote au kujaribu kutembea haraka. Hii inaweza kuzidisha hali, kwani mazoezi yanaweza kufanya pumzi kuwa fupi zaidi na kuchochea kubana kwa njia za hewa.
7. Jaribu kunywa kinywaji chenye kafeini (Emergency Option)
- Kama kuna kahawa, chai, au kinywaji chenye kafeini, hii inaweza kusaidia kwa kiasi kidogo. Kafeini inafanana na dawa ya pumu kwa mbali (inafanana kidogo na theophylline, dawa inayotumika kwa baadhi ya wagonjwa wa pumu). Hivyo, kunywa kahawa au chai inaweza kusaidia kupunguza kubana kwa misuli ya njia za hewa kwa muda mfupi, ingawa si mbadala kamili wa inhaler.
8. Mpigie simu huduma za dharura
- Ikiwa hali haibadiliki haraka, au mgonjwa anaendelea kuwa na ugumu wa kupumua, mpigie simu kwa huduma za dharura mara moja. Ni muhimu kupata msaada wa kitaalamu haraka iwezekanavyo, hata kama mgonjwa anaonekana kupata nafuu.
9. Weka tahadhari kwa dalili za hatari zaidi
Ikiwa mgonjwa anaonyesha dalili hizi, huduma ya dharura ni lazima mara moja:
- Kupumua kwa shida sana hata baada ya kupumzika.
- Midomo, uso, au vidole kubadilika kuwa vya rangi ya buluu (ishara ya upungufu wa oksijeni).
- Kupoteza uwezo wa kuzungumza au kutokwa na nguvu kabisa.
- Kutokwa na jasho sana na kuonekana kama anapoteza fahamu.
Mwisho
Kumbuka, hatua hizi ni za muda mfupi tu. Pumu ni ugonjwa unaohitaji matibabu ya kitaalamu, hivyo ni muhimu kwa mgonjwa kupata matibabu ya haraka iwezekanavyo. Baada ya shambulio, ni muhimu kumwona daktari kwa ajili ya tathmini zaidi na kupanga mpango wa matibabu ili kushughulikia mashambulizi ya baadaye.
Umeionaje Makala hii.. ?
Share On:
👉1 Simulizi za Hadithi Audio 👉2 Madrasa kiganjani 👉3 Tafasiri ya Riyadh Swalihina 👉4 Dua za Mitume na Manabii 👉5 Kitau cha Fiqh 👉6 ai web app
Post zinazofanana:
Namna ya kuishi na vidonda vya tumbo
Somo hili linakwenda kukueleza kuhusu namna ya kuishi na vidonda vya tumbo
Soma Zaidi...Dalilili za polio
Polio ni ugonjwa wa virusi unaoambukiza ambao katika hali mbaya zaidi husababisha kupooza, kupumua kwa shida na wakati mwingine kifo.
Soma Zaidi...Maambukizi ya ngozi (Cellulitis): Dalili na tiba ya hospitalini.
Ufafanuzi: Ugonjwa wa dharura wa maambukizi ya bakteria kwenye tabaka za ndani za ngozi.Maeneo Yanayoathiriwa Zaidi: Mara nyingi hutokea kwenye miguu, ingawa unaweza kuathiri sehemu yoyote ya mwili ikiwemo uso na mikono.Dalili Kuu: Ngozi kuwa nyekundu, kuvimba, kuhisi joto kali, maumivu makali, na kutoa malengelenge au michirizi myekundu.Tiba ya Hospitalini: Matumizi ya viuavijasumu (antibiotics) vya kumeza au vya kuwekewa kwenye mishipa ya damu (Intravenous) kulingana na ukali wa maambukizi.Matatizo: Isipotibiwa, inaweza kusababisha maambukizi kwenye damu (sepsis), uharibifu wa tishu (necrotizing fasciitis), au maambukizi kwenye mifupa (osteomyelitis).
Soma Zaidi...Tatizo la kutokwa na damu puani: Nini cha kufanya?
Kutokwa na damu puani ni hali inayoweza kumtisha mtu yeyote, hasa kwa sababu ya kuona damu ikitiririka ghafla. Ingawa mara nyingi inaonekana kuwa tatizo kubwa, ukweli ni kwamba sehemu kubwa ya visa hivi ni vidogo na vinaweza kutatuliwa kwa hatua rahisi za nyumbani. Makala haya yanakupa mwongozo wa jinsi ya kudhibiti hali hii kwa usahihi na wakati gani unapaswa kutafuta msaada wa kitabibu.
Soma Zaidi...Dalili za maumivu yanayosababishwa na mtiririko mdogo wa Damu.
Posti hii inazungumzia kuhusiana na maumivu yanayosababishwa na mtiririko mdogo wa damu, kwa kawaida wakati wa mazoezi. Wakati mwingine huitwa upenyo wa vipindi, hali hii kwa ujumla huathiri mishipa ya damu kwenye miguu, lakini upenyo unaweza kuathiri mi
Soma Zaidi...Ugonjwa wa macho mekundu (Conjunctivitis): Jinsi ya kujikinga.
Ugonjwa wa macho mekundu, kitaalamu Conjunctivitis (au Pink eye), ni uvimbe wa utando mwororo unaofunika sehemu nyeupe ya jicho na ndani ya kope. Ugonjwa huu unaweza kusababishwa na virusi, bakteria, au mzio (allergy). Kwa kuwa ni rahisi sana kuambukiza, elimu kuhusu usafi wa kibinafsi na mbinu za kuzuia usambazaji ndizo nguzo kuu ya kudhibiti mlipuko wa ugonjwa huu ndani ya jamii.
Soma Zaidi...