Nini hasa chanzo cha pumu, na je inarithiwa?

Ugonjwa wa pumu (asthma) ni hali ya muda mrefu inayosababisha njia za hewa kwenye mapafu kuvimba na kuufanya kuwa mgumu kupumua. Ingawa chanzo halisi cha pumu bado hakijulikani kwa uhakika, kuna mambo mbalimbali yanayoweza kuchangia kupata ugonjwa huu. Chanzo cha pumu mara nyingi ni mchanganyiko wa sababu za kijeni (kurithi) na mazingira.

Sababu za Ugonjwa wa Pumu

1. Kurithi (genetics): Pumu inaweza kuwa na asili ya kurithi, hasa ikiwa kuna historia ya ugonjwa huu au magonjwa ya mzio (allergy) kwenye familia. Ikiwa mzazi mmoja au wote wawili wana pumu au mzio, kuna uwezekano mkubwa kwamba mtoto wao anaweza kurithi hali hii.

2. Mzio (allergies): Mzio kwa vitu kama vumbi, chavua (pollen), manyoya ya wanyama, au ukungu (mold) unaweza kusababisha na kuchochea pumu kwa baadhi ya watu. Watu walio na mizio huwa katika hatari kubwa zaidi ya kupata pumu.

3. Uvutaji wa sigara: Kuvuta sigara au kuishi na watu wanaovuta sigara huongeza hatari ya kupata pumu. Moshi wa sigara unaweza kuwasha njia za hewa na kusababisha uvimbe.

4. Mazingira ya kazi: Uvutaji wa kemikali, vumbi, au moshi katika mazingira ya kazi unaweza kusababisha pumu kwa watu wengine, hasa wale wanaofanya kazi kwenye viwanda au maeneo yenye vumbi.

5. Uchafuzi wa hewa: Uchafuzi wa hewa, ikiwa ni pamoja na moshi wa magari, moshi wa viwanda, na moshi wa ndani kama ule wa kuni, unaweza kusababisha pumu au kuzidisha hali kwa mtu aliye na pumu.

6. Maambukizi ya njia ya upumuaji: Maambukizi ya mara kwa mara ya njia za hewa wakati wa utotoni yanaweza kuchangia kuongezeka kwa uwezekano wa mtoto kuendeleza pumu baadaye maishani.

7. Mabadiliko ya hali ya hewa na msongo wa mawazo: Mabadiliko makali ya hali ya hewa (kama baridi kali au unyevunyevu) yanaweza kusababisha mashambulizi ya pumu. Pia, msongo wa mawazo unaweza kuchochea dalili za pumu kwa baadhi ya watu.

Je, Pumu Inarithiwa?

Ndio, pumu inaweza kurithiwa. Watu walio na historia ya pumu au mizio katika familia wana hatari kubwa zaidi ya kuendeleza ugonjwa huu. Hata hivyo, kurithiwa kwa pumu si sababu ya pekee; mazingira na sababu nyingine za maisha pia zinachangia sana.

Ikiwa kuna mtu katika familia aliye na pumu, ni muhimu kuchukua tahadhari dhidi ya vichochezi vya ugonjwa kama vile moshi, vumbi, na mizio ili kupunguza hatari ya kupata ugonjwa huu au kuzidisha dalili zake.