​Je, Fangasi Ukeni Huambukiza?

Utangulizi

​Karibu kila mwanamke amewahi au atawahi kukutana na changamoto ya fangasi ukeni angalau mara moja katika maisha yake. Dalili kama kuwasha vikali, kuhisi moto wakati wa kukojoa, na kutoa uchafu mweupe mzito kama maziwa ya mgando (mtindi) zimekuwa zikiwakosesha amani wengi.

​Hata hivyo, pale mwanamke anapopata maambukizi haya, hofu ya kwanza huwa ni: "Je, nimempa mwenzangu?" au "Je, nimeambukizwa na mwenzangu?" Ni muhimu kufahamu ukweli halisi ili kuepuka lawama zisizo na msingi kwenye mahusiano na kuchukua hatua sahihi za matibabu.

​Maudhui: Je, Fangasi Ukeni Huambukiza?

​Kisayansi, fangasi ukeni hawahesabiwi kama ugonjwa wa ngono (STI). Sababu ni kwamba fangasi wanaosababisha maambukizi haya (kitaalamu wanaitwa Candida albicans) huwa wanaishi mwilini mwa mwanamke kila siku kwa kiasi kidogo, wakiwemo ukeni, kwenye ngozi, na kwenye mfumo wa chakula bila kuleta madhara yoyote.

​Maambukizi hutokea pale mazingira ya uke yanapobadilika na kuruhusu fangasi hawa kuzaliana kwa kasi kuliko kawaida (overgrowth). Sababu zinazochochea hali hii ni pamoja na matumizi ya dawa za antibiotiki, kinga ya mwili kushuka, ujauzito, au kisukari kisichodhibitiwa.

​Hata Hivyo, Je, Wanaweza Kusambaa Wakati wa Tendo la Ndoa?

​Jibu la mkato ni NDIO, lakini kwa nadra.

​Ingawa si ugonjwa wa ngono, fangasi wanaweza kuhamishwa kutoka kwa mtu mmoja kwenda kwa mwingine wakati wa kujamiiana:

​Kwa Wanaume: Mwanaume anayeshiriki tendo na mwanamke mwenye fangasi anaweza kupata muwasho, uwekundu, au vipele vidogo kwenye kichwa cha uume (hali inayojulikana kama Balanitis). Hii hutokea zaidi kwa wanaume ambao hawajatahiriwa.

​Tendo la Ndoa Kama Kichocheo: Wakati mwingine, kushiriki tendo la ndoa hubadili kiwango cha tindikali (pH) ya uke kutokana na manii ya mwanaume, hali inayoweza kuamsha fangasi waliolala na kusababisha mwanamke aumwe upya, hata kama mwanaume hana dalili zozote.

​Fact Check (Uthibitisho wa Ukweli wa Kisayansi)

​Hapa kuna uchambuzi wa ukweli kuhusu dhana mbalimbali zinazovuma mitaani:

​Dhana ya kwanza: Ukipata fangasi ukeni, ina maana mwenza wako anachepuka.

​Ukweli: Uongo mkubwa. Kama ilivyoelezwa, fangasi wanaweza kulipuka wenyewe kutokana na mabadiliko ya mfumo wa mwili wako (kama msongo wa mawazo au kuvaa nguo za ndani mbichi), bila kuhusisha mtu mwingine yeyote.

​Dhana ya pili: Mwanaume anaweza kuwa na fangasi bila kuonyesha dalili.

​Ukweli: Kweli kabisa. Wanaume wengi wanaobeba fangasi hawonyeshi dalili zozote, lakini wanaweza kuwarudisha kwa wenza wao baada ya mwanamke kutibiwa na kupona. Hii ndiyo sababu ikiwa maambukizi yanajirudia mara kwa mara, wenza wote wawili wanashauriwa kutibiwa pamoja.

​Dhana ya tatu: Kutumia sabuni zenye manukato makali ukeni kunaua fangasi.

​Ukweli: Uongo na ni hatari. Sabuni zenye kemikali na manukato zinaharibu bakteria walinzi wa uke (Lactobacilli). Bakteria hawa wakifa, wanaiacha njia ya uke bila ulinzi, na hivyo kuruhusu fangasi kuzaliana kwa kasi zaidi. Uke unajisafisha wenyewe; unahitaji maji safi ya kawaida tu kusafisha kwa nje.

​Hitimisho

​Fangasi ukeni si ugonjwa wa zinaa, bali ni usumbufu unaotokana na kuvurugika kwa mazingira ya asili ya mwili. Hata hivyo, kwa kuwa wanaweza kuhamishika kwa nadra wakati wa tendo na kusababisha mzunguko wa maambukizi kujirudia (ping-pong effect), usafi wa pamoja na mawasiliano ya wazi ni muhimu sana.

​Ushauri: Ikiwa unasumbuliwa na fangasi wanaorudi kila mara baada ya kutumia dawa, usiendelee kununua dawa kiholela duka la dawa. Muone daktari ili kufanya vipimo vya ndani (culture test) ili kubaini kama kuna tatizo lingine la msingi linaloshusha kinga yako ya mwili