Maradhi ya Pumu yanatokeaje?

Pumu hutokea kutokana na matatizo kwenye mfumo wa upumuaji, hasa kwenye njia za hewa ambazo hupeleka hewa ndani na nje ya mapafu. Ili kuelewa vizuri jinsi pumu inavyotokea, ni muhimu kuelewa jinsi mfumo wa upumuaji unavyofanya kazi na jinsi pumu inavyoathiri sehemu hizo.

Mfumo wa Upumuaji

Mfumo wa upumuaji unajumuisha mapafu, njia za hewa (bronchi), na mirija midogo inayoitwa bronchioles. Hewa huingia kwenye mwili kupitia pua au mdomo, kisha kupitia koromeo (trachea), na hatimaye kufika kwenye njia za hewa zinazoingia kwenye mapafu. Kwenye njia za hewa kuna misuli laini inayozunguka mirija hii na inasaidia kudhibiti mzunguko wa hewa.

Jinsi Pumu Inavyotokea

Kwa mtu mwenye pumu, njia za hewa huathirika kwa namna tofauti na watu wasiokuwa na pumu. Mambo matatu makuu hufanyika kwenye njia za hewa, na yote haya husababisha kupumua kwa shida:

1. Kuvimba kwa njia za hewa (inflammation): Watu wenye pumu wana njia za hewa ambazo zimevimba mara kwa mara, hata kama hawana dalili. Kuvimba huku kunaweza kufanya njia za hewa kuwa nyembamba zaidi, hivyo kuzuia mtiririko wa hewa kwenda na kutoka mapafuni. Uvimbe huu unaweza kuongezeka zaidi wakati wa shambulio la pumu.

2. Kubana kwa misuli ya njia za hewa (bronchoconstriction): Wakati wa shambulio la pumu, misuli inayozunguka njia za hewa hukaza (kubana), na kufanya njia za hewa kuwa nyembamba zaidi. Hii inazuia hewa kupita vizuri kwenye mapafu, hivyo kufanya mgonjwa kupumua kwa shida na kuhisi kubanwa kifuani.

3. Uzalishaji wa kamasi nyingi (excess mucus production): Kwa mtu mwenye pumu, uzalishaji wa kamasi unaweza kuongezeka wakati wa shambulio. Kamasi hizi huziba njia za hewa, na kufanya iwe ngumu kwa hewa kuingia au kutoka mapafuni.

Shambulio la Pumu (Asthma Attack)

Shambulio la pumu ni hali ambapo matatizo haya (kuvimba, kubana misuli, na uzalishaji wa kamasi) yanatokea kwa wakati mmoja, na kufanya njia za hewa kuwa nyembamba sana kiasi kwamba hewa inashindwa kupita kwa urahisi. Hii husababisha dalili kama vile:

• Kupumua kwa shida au haraka.
• Kusikia mluzi au mlio wakati wa kupumua (wheezing).
• Kubanwa kifuani.
• Kukohoa, hasa usiku au baada ya mazoezi.

Shambulio la pumu linaweza kuchochewa na mambo mbalimbali, kama vile mizio (allergies), uchafuzi wa hewa, moshi, chavua, baridi, au mazoezi.

Vichochezi vya Pumu (Triggers)

Watu wenye pumu mara nyingi huwa na vichochezi vinavyosababisha njia za hewa kuvimba au kubana. Vichochezi hivi ni pamoja na:

• Mzio (allergies): Vitu kama chavua (pollen), vumbi, manyoya ya wanyama, au ukungu vinaweza kuchochea shambulio la pumu.

• Moshi: Moshi wa sigara, kuni, au kemikali za viwandani unaweza kusababisha mashambulizi.

• Uchafuzi wa hewa: Uchafuzi wa hewa kutoka kwa magari, viwanda, au majumbani unaweza kuzidisha pumu.

• Magonjwa ya upumuaji: Mafua, homa ya mapafu, au maambukizi ya njia za juu za hewa yanaweza kusababisha mashambulizi ya pumu.

• Mazoezi: Mazoezi yanaweza kusababisha pumu, hasa ikiwa hewa ni kavu au baridi.

• Baridi au hewa kavu: Mabadiliko makubwa ya hali ya hewa yanaweza kusababisha pumu kuzidisha.

Kwa Nini Pumu Hutokea?

Pumu hutokea kutokana na mchanganyiko wa sababu za kijenetiki (kurithi) na mazingira. Watu wengine huzaliwa na mwelekeo wa kuwa na pumu, lakini mazingira kama vile kuishi katika eneo lenye uchafuzi wa hewa au kuathiriwa na mizio yanaweza kusababisha pumu kuanza au kuwa kali zaidi.

Kwa hiyo, pumu hutokea kwa sababu ya matatizo kwenye njia za hewa ambapo njia hizi huwa nyembamba, kuvimba, na kuzalisha kamasi nyingi. Hali hii husababisha dalili za pumu na mashambulizi yanayofanya iwe vigumu kupumua.