Hasira za watoto na jinsi ya kuwasaidia kudhibiti mihemko.

​Utangulizi

​Mtoto anapokuwa mdogo, ubongo wake bado haujajifunza jinsi ya kudhibiti hisia (self-regulation). Anapohisi njaa, kuchoka, au kukataliwa kitu anachokitaka, hisia hizo huwa kubwa sana kiasi kwamba anashindwa kuzimudu kwa maneno. Badala yake, anatumia "lugha ya mwili" kupitia hasira. Kazi yako kama mzazi si kuizima hasira hiyo kwa ukali, bali kumfundisha mtoto jinsi ya kuishi na hisia hizo na kuzituliza kwa njia salama.

​Maudhui: Mbinu za Kumsaidia Mtoto Kudhibiti Hasira

​1. Utulivu Wako ni Silaha Kubwa (Stay Calm)

​Unapopiga kelele au kuonyesha hasira wakati mtoto anapokuwa na hasira, unaongeza mafuta kwenye moto. Mtoto anajifunza tabia kupitia kile unachokifanya, si kile unachokisema. Kwa kubaki mtulivu, unampa mtoto mfano wa jinsi ya kutulia (co-regulation) na unajenga mazingira ya usalama kwa ajili yake kuanza kupunguza hasira.

​2. Tambua na Taja Hisia Zake (Name It to Tame It)

​Watoto mara nyingi huwa na hasira kwa sababu hawajui wanachohisi. Wasaidie kwa kutumia maneno. Mfano: "Naona umekasirika sana kwa sababu nimetaka tuzime TV, ni kweli umekasirika?" Unapomtajia hisia yake, unasaidia ubongo wake wa hisia kutulia kwa sababu sasa kuna "jina" la kile kinachotokea ndani yake.

​3. Weka Mipaka Iliyo Wazi (Set Boundaries)

​Kutambua hisia za mtoto haimaanishi kumpa kila anachokitaka. Unaweza kusema: "Ninaelewa umekasirika kwa sababu huwezi kula pipi sasa hivi, lakini hatuli pipi kabla ya chakula. Ni sawa kukasirika, lakini siwezi kubadili uamuzi huu." Hii inampa ujumbe kuwa hisia zake zinaheshimika, lakini sheria za nyumbani hazibadiliki.

​4. Mfundishe "Kusimama na Kupumua" (Pause and Breathe)

​Wafundishe watoto mbinu ndogo za kupunguza joto la mihemko. Mfano: "Kupumua kama mnyama" (vuta pumzi ndani kama unanusa ua, toa pumzi nje kama unazima mshumaa). Hii ni mbinu ya kisayansi inayosaidia kupunguza kasi ya mapigo ya moyo na kuleta utulivu wa haraka.

​5. Epuka "Kujadili" Wakati wa Dhoruba

​Hasira kali inapotokea, ubongo wa mtoto (sehemu ya mantiki) huwa umefunga. Huu si muda wa kutoa hotuba au kumuonya kuhusu tabia yake. Muda huo unapaswa kutumiwa kumtuliza. Jadili tabia hiyo baada ya dhoruba kupita na mtoto akiwa ametulia.

​Fact Check (Ukweli na Uongo)

• ​Uongo: "Mtoto anayeonyesha hasira kali mara kwa mara ana tatizo la tabia mbaya na anapaswa kuadhibiwa vikali."
  • ​Ukweli: Hasira ni lugha ya mtoto ambaye bado hajajifunza ujuzi wa kijamii na kihisia. Adhabu kali za kimwili mara nyingi huongeza hofu na husababisha mtoto ajifunze kuficha hisia zake badala ya kuzidhibiti, jambo ambalo lina madhara makubwa baadae.
• ​Uongo: "Kumpuuza mtoto wakati ana hasira ni njia nzuri ya kumfundisha kuwa hatakipata anachotaka."
  • ​Ukweli: Kuna tofauti kati ya kumpuuza mtoto ("kumpa mgongo") na kumpa nafasi ("kumuacha atulie huku umemwangalia"). Mtoto anapokuwa na hasira, anahitaji kujua kuwa mzazi bado yupo pale, anampenda, na atamsaidia akitulia. Kumpuuza kabisa kunaweza kumfanya ajihisi mpweke na kuongeza hofu.
• ​Uongo: "Mimi nikiwa na hasira, mtoto lazima aogope."
  • ​Ukweli: Hofu sio heshima. Mtoto anayekutii kwa sababu anakuogopa hatoi funzo la jinsi ya kudhibiti hisia zake; anajifunza tu jinsi ya kukukwepa. Lengo ni mtoto akusikilize kwa sababu anajua unamsaidia kuwa mtu bora, sio kwa sababu anahofia madhara.

​Hitimisho

​Kudhibiti mihemko ni ujuzi (skill) kama vile kujifunza kuandika au kuendesha baiskeli. Mtoto hawezi kujifunza ujuzi huu ndani ya siku moja. Inachukua subira, marudio, na upendo mwingi kutoka kwako.

​Kumbuka, kila dhoruba ya hasira ni fursa ya wewe kumfundisha somo jipya la jinsi ya kuwa binadamu mwenye akili timamu na hisia thabiti. Uwe na subira; unajenga msingi imara kwa maisha yake ya baadaye!