Athari za unywaji pombe na sigara wakati wa ujauzito.

Utangulizi

​Kila mwanamke anayepata ujauzito hubeba matumaini makubwa ya kujifungua mtoto mwenye afya njema. Hata hivyo, mara nyingi mambo madogo tunayofanya katika maisha yetu ya kila siku yanaweza kuwa na matokeo makubwa kwa kiumbe kinachokua tumboni. Pombe na sigara ni miongoni mwa vitu hatari zaidi vinavyoweza kuingilia kati ukuaji wa kawaida wa fetasi (fetus).

​Ni dhana potofu kusadiki kuwa "kiasi kidogo" cha pombe au sigara hakina madhara. Sayansi ya tiba inaonyesha wazi kuwa hakuna kiwango salama cha pombe au kiwango salama cha moshi wa sigara kwa mwanamke mjamzito. Makala hii inalenga kuielimisha jamii kuhusu athari hizi ili kulinda kizazi kijacho.

​1. Athari za Unywaji wa Pombe Wakati wa Ujauzito

​Pombe inapomezwa na mwanamke mjamzito, huingia moja kwa moja kwenye mkondo wa damu wa mtoto kupitia kondo la nyuma (plasenta). Ini la mtoto halijakomaa vya kutosha kuvunja kemikali za pombe, hivyo mtoto huathirika zaidi kuliko mama.

​A. Ugonjwa wa Fetal Alcohol Spectrum Disorders (FASD)

​Hili ni kundi la matatizo yanayoweza kutokea kwa mtoto aliyeathiriwa na pombe. Dalili zake ni pamoja na:

​Ulemavu wa kimwili: Ukuaji duni wa mwili, kichwa kidogo, na sifa za kipekee za uso.

​Matatizo ya mfumo wa neva: Ugumu wa kujifunza, matatizo ya kumbukumbu, na uwezo mdogo wa kutathmini hali (judgment).

​Matatizo ya kijamii na kitabia: Watoto wengi huwa na changamoto za kudhibiti hasira na kujenga mahusiano.

​B. Hatari nyingine za kiafya

​Kujifungua kabla ya muda: Pombe huongeza uwezekano wa leba kuanza mapema.

​Kutoka kwa mimba: Unywaji pombe huongeza hatari ya mimba kuharibika (miscarriage) au mtoto kufariki akiwa tumboni (stillbirth).

​2. Athari za Uvutaji wa Sigara Wakati wa Ujauzito

​Sigara ina zaidi ya kemikali 4,000, ikiwemo nikotini na monoksidi kaboni (carbon monoxide). Kemikali hizi hupunguza kiasi cha oksijeni kinachomfikia mtoto, jambo ambalo ni hatari kwa viungo vyake vinavyokua.

​A. Ukuaji Duni (Intrauterine Growth Restriction - IUGR)

​Mtoto anayepata moshi wa sigara mara nyingi huzaliwa na uzito mdogo sana. Uzito mdogo wa kuzaliwa unahusishwa na matatizo ya muda mrefu ya kiafya, ikiwemo udhaifu wa mfumo wa kinga.

​B. Madhara kwenye Mapafu na Moyo

​Watoto walioathiriwa na nikotini mara nyingi huwa na mapafu yasiyokua vizuri, hali inayoweza kusababisha matatizo ya kupumua (pumu) pindi wanapozaliwa. Pia, kuna hatari kubwa ya kasoro za moyo.

​C. Hatari ya Ghafla (SIDS)

​Uvutaji wa sigara unahusishwa moja kwa moja na Sudden Infant Death Syndrome (SIDS)—kifo cha ghafla cha mtoto aliye chini ya mwaka mmoja bila sababu za msingi zinazoonekana.

​3. Athari za Moshi wa Pili (Secondhand Smoke)

​Sio lazima wewe mwenyewe uvute sigara ili mtoto aathirike. Kuwa karibu na watu wanaovuta sigara (passive smoking) huweka mtoto katika hatari sawa na anayevuta. Moshi wa mazingira una viwango vya juu vya sumu ambavyo mwanamke mjamzito anapovuta, humfikia mtoto moja kwa moja.

​4. Jinsi ya Kuacha Tabia Hizi: Hatua za Kitaalamu

​Kama wewe ni mjamzito na unatumia pombe au sigara, ni muhimu kutambua kuwa huwezi kuchelewa kubadili mwelekeo.

​Tafuta ushauri wa kitaalamu: Ongea na daktari wako wa kliniki (antenatal clinic) bila hofu. Wataalamu wako hapo kukusaidia, si kukuhukumu.

​Epuka vichochezi: Jua nini kinakufanya utamani pombe au sigara na ujiepushe na mazingira hayo.

​Mtandao wa kijamii: Tafuta msaada kutoka kwa familia na marafiki ambao wataunga mkono uamuzi wako wa kuacha.

​Lishe na Maji: Kula milo kamili na kunywa maji mengi kunasaidia mwili kujisafisha (detox) na kupunguza matamanio ya vitu hivi.

​Je! Wajuwa? (Fact Check)

​Hakuna kiasi salama: Tafiti zote za kisayansi zinasisitiza kuwa hakuna kiwango chochote cha pombe ambacho ni salama wakati wa ujauzito.

​Ushawishi wa Nikotini: Nikotini husababisha mishipa ya damu ya mtoto kubana, hali inayopunguza kiasi cha virutubisho na oksijeni vinavyomfikia mtoto.

​Athari za Muda Mrefu: Watoto waliozaliwa na matatizo ya FASD (Fetal Alcohol Spectrum Disorders) wanaweza kuishi na changamoto za kiakili maisha yao yote.

​Uvutaji na Upungufu wa Oksijeni: Moshi wa sigara huongeza viwango vya monoksidi kaboni kwenye damu ya mama, na kufanya damu kushindwa kubeba oksijeni ya kutosha kwenda kwa mtoto.

​Hitimisho

​Ujauzito ni kipindi cha kujitolea. Athari za pombe na sigara ni kubwa na zinaweza kuacha makovu ya kudumu katika afya ya mtoto. Kwa kuamua kuacha matumizi ya vitu hivi, unampa mtoto wako nafasi bora ya kukua na kuwa na maisha yenye tija na afya bora.

​Kumbuka, kila uamuzi unaoufanya leo unachonga mustakabali wa mtoto wako. Tembelea kliniki yako mara kwa mara na fuata ushauri wa wataalamu wa afya ili kuhakikisha ujauzito wako unakuwa salama. Afya ya mtoto wako inaanza na uchaguzi wako sahihi wa leo.

​Kanusho: Makala hii ni kwa madhumuni ya kielimu pekee. Ikiwa una changamoto za kiafya, tafadhali muone daktari wako au mhudumu wa afya kwa ushauri wa kitabibu unaozingatia hali yako binafsi.

​Keywords (SEO): Athari za pombe wakati wa ujauzito, uvutaji sigara na ujauzito, afya ya mama mjamzito, FASD, uzazi salama, madhara ya nikotini, mtoto mwenye afya, lishe na ujauzito.