CSS - somo la 34: if() Condition katika CSS

Katika somo hili, tutajifunza kipengele kipya kinachoitwa if() function ndani ya CSS, kilichoanza kupatikana kwenye toleo la Chrome 137. Kipengele hiki kinaturuhusu kuandika mantiki ya masharti moja kwa moja kwenye property ya CSS, bila kutumia JavaScript wala media query zilizotawanyika. Tutajifunza pia aina za queries: media(), supports(), na style() pamoja na matumizi yao ya kivitendo kwenye tovuti. Mwisho, tutaeleza kwa kina kuhusu pointer na any-pointer.

📘 Utangulizi

Kwa muda mrefu, CSS haikuweza kuandika masharti (conditionals) kama if au else. Ili kubadili mtindo wa ukurasa kutegemea na mazingira ya kifaa au hali ya elementi, tulilazimika kutumia:

• Media queries

• Classes

• JavaScript

Sasa kwa kutumia if() function, tunaweza kuweka masharti moja kwa moja kwenye property ya CSS, mfano: color, width, background, n.k. Hii inaondoa redundancy na kufanya code iwe safi zaidi.

✅ 1. Muundo wa if() Function

property: if(
  condition-1: value-1;
  condition-2: value-2;
  ...
  else: fallback-value
);

• Unaweza kutumia media(), supports(), style()

• Unaweza kuandika else: kwa fallback kama masharti hayajatimia

✅ 2. Aina Tatu za Condition Zinazotumika

✅ 3. Mifano ya Uhalisia

💡 A. Kuweka Button Size Kutegemea na Aina ya Pointer

button {
  width: if(media(any-pointer: fine): 30px; else: 44px);
  aspect-ratio: 1;
}

🔸 Maana:

• Kwenye mouse au stylus: button ni ndogo

• Kwenye touchscreen (vidole): button ni kubwa

💡 B. Kuweka Theme Kulingana na Dark/Light Mode

body {
  background: if(media(prefers-color-scheme: dark): #111; else: #fff);
  color: if(media(prefers-color-scheme: dark): #eee; else: #111);
}

🔸 Hii huongeza usability kwa watumiaji wanaopenda dark mode.

💡 C. Kuonyesha Background Color ya Kisasa (OKLCH) ikiwa Inasapotiwa

body {
  background-color: if(
    supports(color: oklch(0.7 0.185 232)): oklch(0.7 0.185 232);
    else: #00aaff
  );
}

💡 D. Kuonyesha Ujumbe wa Support Kutumia ::after

body::after {
  content: if(
    supports(color: oklch(0.7 0.185 232)): "Browser yako inasapoti OKLCH";
    else: "Browser yako haijasapoti OKLCH"
  );
}

💡 E. Kubadili Muonekano wa Kadi Kulingana na Status

HTML:

<div class="card" data-status="complete">Kazi imekamilika</div>

CSS:

.card {
  --status: attr(data-status type(<custom-ident>));

  border-color: if(
    style(--status: pending): orange;
    style(--status: complete): seagreen;
    else: gray
  );

  background-color: if(
    style(--status: pending): #fff5cc;
    style(--status: complete): #f0fff0;
    else: #f7f7f7
  );
}

💡 F. Kubadili Font Size kwa Touchscreen

button {
  font-size: if(media(any-pointer: coarse): 1.3rem; else: 1rem);
}

📌 Kipengele Maalum: Ufafanuzi wa pointer na any-pointer

✅ 1. pointer

Huchunguza aina ya kifaa kikuu cha kuingiza (primary input).

@media (pointer: fine) { }    /* mouse/stylus */
@media (pointer: coarse) { }  /* touchscreen ya vidole */
@media (pointer: none) { }    /* hakuna pointer: TV, sauti */

✅ 2. any-pointer

Huchunguza aina yoyote ya pointer (hata ikiwa sio ya msingi).

@media (any-pointer: coarse) {
  /* kifaa chochote kilicho na touchscreen */
}

📊 Jedwali la Tofauti

✅ Hitimisho

if() function ni kipengele cha kisasa kinachofanya CSS kuwa na nguvu zaidi, kwa kuruhusu kuandika masharti moja kwa moja kwenye property. Ukiunganisha na media queries kama pointer na any-pointer, unaweza kubuni tovuti zenye uwezo wa kujibadilisha kwa mazingira ya kifaa kwa usahihi zaidi na kwa mtindo safi.

🔜 Somo Linalofuata:

SOMO LA 35: CSS Custom Functions (@function) – Jinsi ya Kutengeneza Function Zako za CSS

🧠 Maswali ya Kujitathmini

1. Ni aina gani ya condition haipo kwenye if() function?
   a) media()
   b) supports()
   c) style()
   d) event()

2. pointer: coarse inamaanisha nini?
   a) Hakuna pointer
   b) Touchscreen yenye stylus
   c) Touchscreen ya vidole
   d) Mouse

3. any-pointer: fine inamaanisha nini?
   a) Pointer kuu ni mouse
   b) Kuna aina yoyote ya pointer ya usahihi mkubwa
   c) Hakuna pointer
   d) Screen ni kubwa

4. style(--status: pending) hutumika kwa kazi gani?
   a) Kuchunguza class
   b) Kuchunguza property ya script
   c) Kuchunguza thamani ya custom property
   d) Kuchunguza screen size

5. Faida kuu ya if() function ni ipi?
   a) Hupunguza JavaScript
   b) Huongeza SEO
   c) Huondoa media queries zote
   d) Huongeza padding

Nyuma Endelea

Umeionaje Makala hii.. ?

Nzuri            Mbaya            Save

Author: Rajabu Tarehe: 2025-07-03 Topic: CSS Main: ICT File: Download PDF Views 449

Share On:

Facebook WhatsApp

Sponsored links
👉1 Bongolite - Game zone - Play free game    👉2 Tafasiri ya Riyadh Swalihina    👉3 Dua za Mitume na Manabii    👉4 Simulizi za Hadithi Audio    👉5 kitabu cha Simulizi    👉6 Madrasa kiganjani   

Post zinazofanana:

CSS - SOMO LA 15: Float na Clear katika CSS

Katika somo hili utajifunza jinsi ya kutumia float ili kupanga elementi upande wa kushoto (left) au kulia (right). Pia utajifunza jinsi ya kutumia clear kuondoa athari za float na kuhakikisha layout yako inabaki thabiti.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 18: Grid Layout

Katika somo hili, utajifunza misingi ya CSS Grid Layout, mfumo wenye nguvu wa kupanga vipengele katika safu (rows) na nguzo (columns). Tutachambua display: grid, pamoja na grid-template-columns, grid-template-rows, gap, grid-column, na grid-row.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 23: Uelewa Zaidi wa CSS Animation na Transition

Somo hili linakuletea ufahamu wa kina juu ya CSS Transitions na Animations, likifafanua vipengele vyake muhimu, matumizi, na namna ya kutumia properties mbalimbali za animation kwa ufanisi katika kurahisisha muonekano na mtumiaji wa tovuti.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 30: CSS Functions – calc(), clamp(), var(), min(), max() na Custom Functions

Katika somo hili, tutajifunza kuhusu CSS functions muhimu zinazotumika kufanya mahesabu, kuweka vipimo vya kisasa vinavyobadilika kulingana na hali ya kifaa, na kutumia variables. Tutazingatia functions kama: calc(), clamp(), var(), min(), max(), na mwishoni tutajifunza jinsi ya kutengeneza custom function kwa kutumia variables.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 12: Width, Height, Max/Min Width na Overflow

Katika somo hili, utajifunza jinsi ya kudhibiti upana (width) na urefu (height) wa elementi katika CSS. Pia utaelewa tofauti kati ya max-width, min-width, na jinsi overflow inavyodhibiti tabia ya content inayoizidi element.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 11: Mitindo ya Border (Border Styles)

Katika somo hili, utajifunza jinsi ya kudhibiti mipaka (borders) ya vipengele kwa kutumia CSS. Tutajifunza namna ya kuweka unene wa border, rangi, aina ya mstari, na pia jinsi ya kutumia border kwa upande mmoja tu.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 29: CSS z-index na Stacking Context

Katika somo hili tutajifunza kuhusu z-index, ambayo hutumika kudhibiti ni elementi ipi ionekane juu au chini wakati kuna elementi nyingi zinazofunika sehemu moja. Pia tutajifunza kuhusu stacking context, yaani jinsi vivinjari vinavyopanga

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 9: Margin na Padding

Katika somo hili utajifunza tofauti kati ya margin na padding, kazi ya kila moja, jinsi ya kuzipima, na jinsi zinavyotumika kudhibiti nafasi ndani na nje ya elementi kwenye ukurasa wa HTML.

Soma Zaidi...

Jinsi ya kumsaidia Mtoto mdogo aliyekabwa na kitu kooni

Mfano wa kitu kinachoweza kumaba mtoto kooni ni kama chagula kigumu, pesa ya sarafu, kijiwe na mengineyo. Endapo hili litataokea msaada wa haraka unahitajika kwa ulazima.

Soma Zaidi...

CSS - SOMO LA 13: Display Property

Katika somo hili utajifunza kuhusu property muhimu ya CSS inayoitwa display, ambayo huamua jinsi element inavyoonyeshwa kwenye ukurasa. Tutachambua aina kuu za display: block, inline, inline-block, na none.

Soma Zaidi...